Veelgestelde Vragen

Waarom ontstemt een piano of vleugel?

Een piano is opgebouwd uit natuurlijke materialen zoals hout, vilt en staal. De houten zangbodem reageert op de luchtvochtigheid door uit te zetten of te krimpen. Omdat de snaren via de kam in direct contact staan met de zangbodem, verandert de snaarspanning bij elke beweging van het hout.

Daarnaast rekken stalen snaren na verloop van tijd uit, zeker bij nieuwe instrumenten. Dit proces vindt ook plaats als er niet op de piano wordt gespeeld. Het is dus een natuurlijk verschijnsel waar elk akoestisch instrument mee te maken heeft.

Hoe vaak per jaar moet een piano gestemd worden?

Het advies is om een instrument minimaal twee keer per jaar te laten stemmen: bij voorkeur in het voorjaar en in het najaar, wanneer de seizoenswisseling het klimaat in huis verandert.

De frequentie hangt echter af van de kwaliteit van het instrument, de mate van bespeling en de stabiliteit van de standplaats. Concertinstrumenten worden voor elk optreden gestemd, terwijl een huiskamerpiano met twee beurten per jaar goed kan functioneren.

Moet een piano na transport opnieuw gestemd worden?

Ja, maar niet direct. Indien een instrument na transport op een nieuwe locatie staat, moet het eerst enkele weken acclimatiseren aan de nieuwe luchtvochtigheid voordat een stembeurt zinvol is. Reken op minimaal twee tot vier weken wachttijd.

Het transport zelf kan de stemming verstoren, maar de grootste invloed heeft het verschil in klimaat tussen de oude en nieuwe locatie.

Wie mag mijn instrument stemmen en onderhouden?

Het beroep van pianostemmer is niet wettelijk beschermd. Een goed gehoor of muzikaal talent is niet hetzelfde als technisch vakmanschap. De techniek van het stemmen en het mechanisch onderhoud is een kunst die enkel door jarenlange opleiding en dagelijkse praktijk wordt beheerst.

Vertrouw uw instrument toe aan een gediplomeerd pianotechnicus. In Nederland zijn veel vakbekwame stemmers aangesloten bij de VvPN (Vereniging van Pianotechnici Nederland). Een erkende technicus garandeert de waarde en speelbaarheid van uw instrument.

Wat is een gezonde luchtvochtigheid en temperatuur?

De ideale relatieve luchtvochtigheid ligt tussen de 45% en 60% bij een kamertemperatuur van 18 tot 22 graden Celsius. Een korte overschrijding tot 70% is acceptabel, maar langdurige afwijkingen leiden onherroepelijk tot schade aan het hout, de lijmverbindingen en de stempinnen.

Gebruik een betrouwbaar digitaal hygrometer nabij het instrument om de waarden het hele jaar door te bewaken. Plaats de meter op dezelfde hoogte als de piano, niet bij een raam of radiator.

Welke invloed hebben vloerverwarming en moderne isolatie?

Vloerverwarming is een van de grootste risico's voor piano's en vleugels. De opstijgende droge warmte trekt direct door het instrument en droogt de zangbodem en het stemblok uit. Dit kan leiden tot scheuren in het hout en loslatende stempinnen.

Plaats bij vloerverwarming een isolerende mat onder het instrument of overweeg een klimaatcontrolesysteem. Bekende systemen zijn het Dampp-Chaser Piano Life Saver System en het Piano Guard System. Deze worden in de piano ingebouwd en regelen automatisch de luchtvochtigheid rondom de zangbodem door te bevochtigen of te ontvochtigen. Uw pianotechnicus kan u adviseren welk systeem het beste bij uw situatie past.

In modern geïsoleerde huizen is een buitenmuur minder problematisch dan vroeger, mits er ruimte blijft voor luchtcirculatie achter de piano (minimaal 10 centimeter).

Waarom is technisch onderhoud (regulatie) noodzakelijk?

Het mechaniek van een piano bevat meer dan 5.000 onderdelen van vilt, leder en hout. Door intensief gebruik slijten deze materialen en "werkt" het hout door klimaatschommelingen. Hierdoor verandert de afstelling en wordt de aanslag onregelmatig of zwaar.

Regulatie is het proces waarbij al deze bewegende delen weer exact op elkaar worden afgestemd. Dit is essentieel voor een goede speelaard en het behoud van de klankkleur. Een volledige regulatie wordt gemiddeld om de vijf tot tien jaar aanbevolen, afhankelijk van de bespeling.

Wat is intonatie en wanneer is dit nodig?

Intonatie is het bewerken van de hamerkoppen om de klankkleur van de piano te optimaliseren. Door jarenlang gebruik worden de hamerviltjes hard en ingedrukt op de plekken waar ze de snaren raken. Dit resulteert in een schelle, harde toon.

Een pianotechnicus kan de hamers opnieuw vormen en het vilt zachter maken door er met naalden in te prikken. Hierdoor krijgt het instrument zijn warme, volle klank terug.

Is een aankoopkeuring bij een tweedehands piano zinvol?

Absoluut. Een onafhankelijk technicus beoordeelt de vitale onderdelen zoals de zangbodem, de kammen en het stemblok. Gebreken zoals scheuren in het hout of versleten lagering zijn voor een leek onzichtbaar, maar bepalen wel of een instrument nog stembaar is en wat de toekomstige onderhoudskosten zullen zijn.

Een aankoopkeuring voorkomt dat een voordelige "marktplaats-vondst" een dure miskoop blijkt. De kosten van een keuring (doorgaans tussen de 75 en 150 euro) wegen niet op tegen een onverwachte reparatie van enkele duizenden euro's.

Hoe worden de toetsen en de kast gereinigd?

Reinig de toetsen uitsluitend met een licht vochtige, pluisvrije doek zonder schoonmaakmiddelen. Veeg van achter naar voren, niet zijwaarts, om te voorkomen dat vocht tussen de toetsen loopt. Gebruik nooit alcohol of oplosmiddelen.

Voor een hoogglans kast is een microvezeldoek de veiligste keuze om fijne krassen te voorkomen. Speciale polijstmiddelen voor pianolak zijn verkrijgbaar bij uw pianotechnicus.

Kan ik mijn piano zelf stemmen?

Het stemmen van een piano is een vak dat jaren oefening vereist. Zonder de juiste opleiding en gereedschap kunt u meer schade aanrichten dan goed doen.

Bovendien gaat het bij professioneel stemmen niet alleen om de juiste toonhoogte, maar ook om het leggen van een "stemming" waarbij alle intervallen zuiver klinken. Dit vereist een getraind oor en jarenlange ervaring.

Hoe lang gaat een piano mee?

Een kwalitatief goede piano kan bij goed onderhoud en in een stabiel klimaat 50 tot 100 jaar meegaan. De levensduur hangt sterk af van de bouwkwaliteit, de intensiteit van gebruik en de zorg die aan het instrument wordt besteed.

Na 30 tot 50 jaar kan een grote revisie nodig zijn, waarbij bijvoorbeeld de snaren, hamers en dempers worden vervangen. Bij topinstrumenten is dit een waardevolle investering die het instrument weer decennia speelklaar maakt.